Twitter Facebook Linkedin Youtube
Prysmian Group TÜRKİYE

TÜRKİYE

Prysmian group - logo

Prysmian - Draka - logo

Kablolardaki İletken Tipleri

img-news-widget

İSTANBUL, TÜRKİYE

Share:

1. İLETKEN nedir?
 
Elektrik enerjisini iletmekte kullanılan bir veya birden çok telden meydana gelen, yalıtılmış veya yalıtılmamış tel veya tel demetidir.
 
2.İLETKEN ‘de kullanılan malzemeler nelerdir?
 
Malzeme, kablonun kullanım şekli ve amacına yönelik olarak seçilmelidir. Genel olarak; Alçak Gerilim bina içi tesisat kablolarında: Bakır, Alçak Gerilim ve Orta Gerilim Enerji kablolarında: Bakır veya aluminyum, Yüksek Gerilim yeraltı ve denizaltı kablolarında: Bakır veya aluminyum, Yüksek Gerilim havai hat kablolarında: Çelik özlü aluminyum İletlenler kullanılmaktadır.
 
Bazı metallerin elektriksel ve ısıl özelliklerinin karşılaştırması
 
Kablolardaki İletken Tipleri
 
DÜNYADA BAKIR TEL STANDARTLARININ TARİHÇESİ
 
Bakır tellerin elektriksel özellikleri, IASC ‘nin 1913 yılında kurulması ile yapılan çalışmalar sonucunda elde edilen değerler, IEC tarafından 1925 yılında standart olarak kabul edilmiş ve ilk olarak IEC 28 standardında yayınlanmıştır.
 
Kablolardaki İletken Tipleri
 
TÜRKİYE’DE KABLO VE İLETKEN STANDARTLARININ GELİŞİMİ VE TARİHÇESİ
 
1960 yılı sonlarında TSE ‘nin kurulması ile birlikte, 1965 yılında IEC 28 standardı Türkçe ‘ye çevrilerek TS 288 numarası ile yayınlanmıştır.
 
Kablolardaki İletken Tipleri
 
Sektörün gelişmesi ve standartların yaygınlaştırılması kapsamında yapılan çalışmalar sonucunda 1973 yılında TS 1 “Elektrikte Kullanılan Bakır Teller ” standart olarak kabul edilerek yayınlanmıştır.
 
Kablolardaki İletken Tipleri
 
Gelişen pazar ve AB standartlarının yaygınlaşması sonrasında CENELEC standartlarının (HD, EN, v.s) zamanla yaygınlaşması ile ulusal standartlar iptal edilerek yerlerine EN standartları yayınlanmaya başlanmıştır.
 
Bu kapsamda, ulusal standartlarımız; TS 2, TS 16, TS 17 ve TS 18 standartları iptal edilerek TS EN 13602 standardı yayınlanmıştır.
 
Enerji kablolarında genellikle Cu-ETP, sinyal ve haberleşme kablolarında Cu-OF tipi bakır kullanılması tavsiye edilmektedir.
 
Bakır tellerin fiziksel özellikleri EN 13602 Çizelge 2‘de tanımlanmaktadır.
 
Çizelge 2
Bakır tellerin fiziksel özellikleri
 
Kablolardaki İletken Tipleri
 
Bakır tellerin mekanik özellikleri EN 13602 Çizelge 3‘te tanımlanmaktadır.
 
Çizelge 3
Bakır tellerin mekanik özellikleri
 
Kablolardaki İletken Tipleri
 
Bakır tellerin elektriksel özellikleri EN 13602 Çizelge 5‘te tanımlanmaktadır.
 
Çizelge 5
Bakır tellerin elektriksel özellikleri
 
Kablolardaki İletken Tipleri
 
3. İLETKEN tipleri nelerdir?
Enerji kablolarında kullanılan bakır iletkenler genellikle IEC 60228 standardına göre veya bu standart referans alınarak hazırlanan ulusal standartlara göre üretilmektedirler.
 
TSE‘de bu standardı olduğu gibi Türkçe’leştirerek TS EN 60228 numarası ile 2005 yılında yayınlamıştır.
 
İletkenler kullanım amacına yönelik olarak;
 
  • Sınıf 1: Katı iletkenler
  • Sınıf 2: Örgülü iletkenler
  • Sınıf 5: Bükülgen iletkenler
  • Sınıf 6: Bükülgenliği Sınıf 5’den daha fazla iletkenler
şeklinde 4 kategoriye ayrılmaktadır.
 
Daha fazla bilgi için tıklayınız.
 
Sınıf 1 (Katı iletkenler)
Kullanım yerine yönelik olarak çıplak veya metal kaplamalı olarak yuvarlak tek telden ve genellikle 0,5 - 16 mm² aralığında üretilirler.
 
Hangi kablo tipleri Sınıf 1 iletkenlidir?
H05V-U, H07V-U, H05Z1-U, H07Z1-U ve iletken kesiti ≤ 16 mm² olan, NVV, YVV, YVMV, YVOV, NHXMH, N2XH, N2XCH, N2XRH, N2XY, N2XCY, N2XRY tipi kablo iletkenleri farklı talep olmadığı sürece Sınıf 1 iletkenli olarak üretilirler.
 
Kablolardaki İletken Tipleri
 
Daha fazla bilgi için tıklayınız.
 
Tek tel çapı aşağıdaki formulle hesaplanabilir.
 
Kablolardaki İletken Tipleri
 
Olması gereken en büyük DC dirençleri TS EN 60228 Çizelge 1 ve en büyük iletken çapları TS EN 60228 Çizelge C.1’de belirtilmektedir. İlgili çizelgeler aşağıdadır:
 
Çizelge 1
Tek ve çok damarlı kablolar için Sınıf 1 katı iletkenler
 
Kablolardaki İletken Tipleri
 
Çizelge C1
Sınıf 1 katı iletkenler için en büyük iletken çapları
 
Kablolardaki İletken Tipleri
 
Sınıf 2 (Örgülü iletkenler)
 
Kullanım yerine yönelik olarak çıplak veya metal kaplamalı olarak yuvarlak, yuvarlak sıkıştırılmış veya sektör formunda;
 
Yuvarlak; 0,5 – 1200 mm² kesit aralığında, Yuvarlak sıkıştırılmış; 16 – 1200 mm² kesit aralığında üretilirler.
Sınıf 2 (Örgülü iletkenler)
 
Kablolardaki İletken Tipleri
 
Sektör formunda; 35 – 400 mm² kesit aralığında üretilebilirler.
 
Kablolardaki İletken Tipleri
 
Sektör formundaki iletkenli kabloların Türkiye’de kullanımı yaygın olmamakla birlikte orta ve kuzey avrupa ülkelerinde yaygın olarak kullanılmaktadır.
 
Hangi kablo tipleri Sınıf 2 iletkenlidir?
AG bina içi ve pano kabloları,
 
Kablolardaki İletken Tipleri
 
H05V-R, H07V-R, H05Z1-R, H07Z1-R ve AG bina içi ve dışında kullanılan güç ve kumanda kabloları, iletken kesiti > 16 mm² olan, NVV, YVV, YVMV, YVŞV, N2XH, N2XCH, N2XRH, N2XY, N2XCY, N2XRY
 
Kablolardaki İletken Tipleri
 
Daha fazla bilgi için tıklayınız.
 
Ekranlı ve ekransız gemi kabloları, 1XZ1-R, 1XC4Z1-R, 1J2XC4Z1-R
 
Kablolardaki İletken Tipleri
 
Daha fazla bilgi için tıklayınız.
 
OG ve YG kabloları, YE3SV, YE3SHŞV, YE3S(AL)E
 
Kablolardaki İletken Tipleri
 
Daha fazla bilgi için tıklayınız.
 
Hangi kablo tipleri Sınıf 2 iletkenlidir?
 
  • Çizelge 2. ‘de tanımlanan en büyük DC dirence uygunluk,
  • Çizelge 2. ‘de tanımlanan en az tel sayısına uygunluk,
  • Çizelge C.1‘de tanımlanan en büyük iletken çapına uygunluk.
 
Çizelge 2
Tek ve çok damarlı kablolar için Sınıf 2 örgülü iletkenler
 
Kablolardaki İletken Tipleri
 
Sınıf 5 ve Sınıf 6 (Bükülgen iletkenler)
 
Kullanım yerine yönelik olarak çıplak veya metal kaplanmış halde, yuvarlak olarak üretilirler.
 
Genellikle bükme yarıçapı düşük veya hareketli tesislerde kullanılmaktadırlar
 
Sınıf 5 iletkenli kablo tipleri nelerdir?
 
H05V-K, H07V-K, H05Z1-K, H07Z1-K, H03VV-F, H05VV-F, H05VV5-F, H05VVC4V5-K, H05VVH6-F, H05RR-F, H07RN-F, 052XZ1-F
Kablolardaki İletken Tipleri
 
Daha fazla bilgi için tıklayınız.
 
 
Hangi kablo tipleri Sınıf 6 iletkenlidir?
 
H01N2-D, H01N2-E
 
Kablolardaki İletken Tipleri
 
Daha fazla bilgi için tıklayınız.
 
Sınıf 5 iletkenler neden F veya K şeklinde rumuzlandırılmaktadır?
F - Hareketli kullanıma izin verilen kablolar,
K - Hareketli kullanıma izin verilmeyen kablolar.
 
Sınıf 5 ve Sınıf 6 iletkenlerde nelere dikkat edilmelidir?
 
  • Çizelge 3 ve 4‘te tanımlanan en büyük DC dirence uygunluk,
  • Çizelge 3 ve 4‘te tanımlanan en büyük tel çapına uygunluk,
  • Çizelge C.1‘de tanımlanan en büyük iletken çapına uygunluk.
 
Çizelge 3.
Tek ve çok damarlı kablolar için Sınıf 5 bükülgen iletkenler
 
Kablolardaki İletken Tipleri
 
Çizelge 4.
Tek ve çok damarlı kablolar için Sınıf 6 bükülgen iletkenler
 
Kablolardaki İletken Tipleri
 
İlgili Döküman
 
Yazar
Bilal Özdemir
Tel: 0224 270 30 53
E-posta: bilal.ozdemir@prysmiangroup.com
 
Referanslar 
1 TS EN 13602 “Bakır ve bakır alaşımları - Çekilmiş yuvarlak kesitli bakır tel - Elektriksel iletkenlerin imalatı için”
2 TS EN 60228 “Kablolar - Yalıtılmış kabloların iletkenleri"
 
Prysmian Group Türkiye Hakkında
Prysmian Group Türkiye; merkezi 1964 yılından bu yana, Mudanya’da (Bursa) yer alan Türk Prysmian Kablo ve Sistemleri A.Ş. ile 2011 yılında gruba dahil olan Draka Comteq Kablo ve Ltd.Şti. ve Draka İstanbul Asansör İth. İhr. Üretim Tic. Ltd. Şti. firmalarından oluşmaktadır. Prysmian Group Türkiye bünyesinde, bugün yaklaşık 550 kişi çalışmaktadır. Prysmian Group Türkiye’nin ürün yelpazesi kapsamında 220 kV'a kadar olan tüm enerji kabloları, 3.600 çifte kadar bakır iletkenli haberleşme kabloları ile fiber optik kabloları bulunmaktadır. Ayrıca, Draka ile, sadece ana ortaklar seviyesinde gerçekleşen birleşme sonucunda, demiryolu sinyalizasyon kabloları, asansör sistemleri, stüdyo broadcast kabloları ve özel kablolar ürün yelpazesine eklenmiştir. Prysmian Group içinde öncelikli bir ihracat merkezi olan ve 2013 yılında toplam yaklaşık 822 milyon TL olan cirosunun %34’ünü ihraç eden Türk Prysmian Kablo, Borsa İstanbul’da işlem görmektedir.